13 May Η αθέατη σπουδαιότητα ενός παγκόσμιου ζητήματος
του Θοδωρή Τσάτσου – ψυχολόγου, συνιδρυτή και εκπαιδευτή της Black Light.
Οι παθήσεις που σχετίζονται με την όραση αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα υγείας που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Παρότι συχνά θεωρούνται μια φυσική συνέπεια της ηλικίας, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο που επηρεάζει τεράστιο αριθμό ανθρώπων και έχει ουσιαστικές επιπτώσεις στην καθημερινότητα, την ψυχική υγεία και τη συνολική ποιότητα ζωής.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), τουλάχιστον 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με κάποια μορφή διαταραχής της όρασης. Από αυτούς, περίπου 1 δισεκατομμύριο δεν λαμβάνουν την απαραίτητη φροντίδα, παρότι σε πολλές περιπτώσεις θα μπορούσαν να ωφεληθούν σημαντικά από κατάλληλες υπηρεσίες υγείας ή υποστήριξης.
Οι δυσκολίες που σχετίζονται με την όραση επηρεάζουν ανθρώπους όλων των ηλικιών, ωστόσο εμφανίζονται πολύ συχνότερα όσο μεγαλώνει ο πληθυσμός. Αναλύσεις δείχνουν ότι περισσότερο από τα τρία τέταρτα των ανθρώπων που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία είναι άνω των 50 ετών, γεγονός που υπογραμμίζει τη στενή σύνδεση του ζητήματος με τη δημογραφική γήρανση.
Ένα φαινόμενο που αναμένεται να ενταθεί
Οι διεθνείς οργανισμοί εκτιμούν ότι το μέγεθος του προβλήματος θα αυξηθεί τις επόμενες δεκαετίες. Σήμερα, περίπου 1,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με οφθαλμολογικά ζητήματα που σχετίζονται με ανεπαρκή πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας. Αν οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, ο αριθμός αυτός ενδέχεται να φτάσει τα 1,7 δισεκατομμύρια μέχρι το 2050.
Η αύξηση αυτή συνδέεται κυρίως με την άνοδο του προσδόκιμου ζωής και με το γεγονός ότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι φτάνουν σε ηλικίες όπου οι οφθαλμικές παθήσεις εμφανίζονται συχνότερα.
Όταν η φροντίδα δεν είναι δεδομένη
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων δεν έχει πρόσβαση ακόμη και σε βασικές υπηρεσίες φροντίδας της όρασης. Για παράδειγμα:
- 2 στους 3 ανθρώπους σε χώρες χαμηλού εισοδήματος που χρειάζονται γυαλιά δεν έχουν πρόσβαση σε αυτά
- 1 στους 2 ανθρώπους που χρειάζονται χειρουργική αντιμετώπιση για καταρράκτη δεν την λαμβάνει
Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την υγεία, αλλά και τις κοινωνικές ανισότητες και την πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Ψυχικές και κοινωνικές συνέπειες
Η εμπειρία της οπτικής αναπηρίας επηρεάζει συχνά βαθιά την ψυχική ζωή των ανθρώπων. Μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα που βιώνουν αυτή τη συνθήκη εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, περίπου 23% έως 39% παρουσιάζουν σχετικά συμπτώματα, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στον γενικό πληθυσμό κυμαίνεται γύρω στο 9%.
Παράλληλα, τα άτομα αυτά έχουν δύο έως τρεις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο πτώσεων, κάτι που επηρεάζει την αίσθηση ασφάλειας και την ανεξαρτησία στην καθημερινότητα.
Η σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης
Τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι η οπτική αναπηρία δεν αφορά μόνο τη λειτουργία των ματιών. Πρόκειται για μια εμπειρία που μπορεί να επηρεάσει την αυτονομία, τις κοινωνικές σχέσεις, την αίσθηση ταυτότητας και τη συναισθηματική ισορροπία ενός ανθρώπου.
Για τον λόγο αυτό, διεθνείς οργανισμοί υπογραμμίζουν ότι η αντιμετώπιση του ζητήματος δεν περιορίζεται στις ιατρικές παρεμβάσεις. Η ψυχολογική υποστήριξη, η συμβουλευτική και οι υπηρεσίες αποκατάστασης αποτελούν κρίσιμα στοιχεία, ώστε οι άνθρωποι που βρίσκονται σε αυτή τη θέση να μπορέσουν να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα της ζωής τους.
Η υποστήριξη αυτή μπορεί να βοηθήσει στην επεξεργασία των συναισθημάτων που συνοδεύουν την εμπειρία, στην ανακάλυψη νέων τρόπων αυτονομίας και στη διατήρηση ενός ενεργού ρόλου στην προσωπική και κοινωνική ζωή.
Η απώλεια όρασης αλλάζει τη ζωή. Το αν θα την περιορίσει ή θα τη μετασχηματίσει, δεν είναι ατομική υπόθεση. Είναι ζήτημα πρόσβασης, φροντίδας και της σημασίας που ως κοινωνία επιλέγουμε να δώσουμε σε όσους βιώνουν αυτή την συνθήκη.